Χτίζοντας ένα νέο, Ελληνικό,πλαίσιο στην Αν. Μεσόγειο.

  



  Τις τελευταίες μέρες αναλύεται όλο και περισσότερο το ζήτημα της Ελληνό-Γαλλικής συμφωνίας, ιδιαίτερα όσον αφορά το θέμα της αμυντικής συνδρομής. Το κύριο ερώτημα που εμφανίστηκε είναι αν η Ελληνική ΑΟΖ θεωρείται κομμάτι της Ελληνικής επικράτειας και άρα εάν εχθρικές δραστηριότητες σε αυτή δικαιολογούν Γαλλική παρέμβαση.


 Είναι λοιπόν η ΑΟΖ κομμάτι της επικράτειας ενός κράτους; Το ζήτημα είναι περίπλοκο.


 Ιστορικά, πριν την τελική διαμόρφωση του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας του ΟΗΕ, ο Πρόεδρος της δεύτερης Επιτροπής το 1976 αποκάλεσε το πρόβλημα “sui generis”. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα νομικό ζήτημα δικής του φύσης ( ιδιόρρυθμο) το οποίο δεν είναι ξεκάθαρο αν μπορεί να ενταχθεί στο ευρύτερο πλαίσιο του UNCLOS. Η διατύπωση αυτή έχει δεχθεί σκληρή κριτική, τόσο για το ότι αποφεύγει να θύξει ένα σημαντικό εμπόδιο στην ομαλοποίηση των σχέσεων μεταξύ κρατών, όσο και γιατί αφήνει απεριόριστο χώρο σε πολλές διαφορετικές ερμηνείες, όχι μόνο της ιδιαίτερης αυτής περίπτωσης αλλά και του δικαίου αυτού κάθε αυτού. 


Και πρακτικά εδώ τελειώνει και η πολυπλοκότητα του ζητήματος.


 Σίγουρα το να το λέμε αυτό μπορεί να προκαλεί απορίες και ίσως την αίσθηση προχειρότητας όσον αφορά την ανάλυση. Αυτό που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι ο όρος sui generis χρησιμοποιείται- πέραν από τους νομικούς- και από τους πολιτικούς επιστήμονες. Η απουσία θεσμικών φυλάκων και άμεσων κατασταλτικών μέτρων στο Διεθνές Δίκαιο δημιουργεί τη δική του “ξεχωριστή φύση”. Επιπλέον οι κύριοι αποδέκτες των ρυθμίσεων αυτών είναι κρατικές οντότητες, πράγμα που συνεπάγεται ότι και το σκεπτικό δεν θα είναι καθαρά δικανικό αλλά και πολιτικό. Ουσιαστικά δίνεται κάθε ευκαιρία, σε όποιον το τολμήσει, να εξετάσει το θέμα απο τη δική του σκοπιά, να το συνδέσει με όποιο κομμάτι των συμβάσεων του Διεθνούς Δικαίου ή των Διεθνών Οργανισμών θεωρεί ορθό για να επιδιώξει τους ξεχωριστούς του στόχους.


 Και αυτό ακριβώς πράττει και η Ελλάδα στη προκειμένη περίπτωση. Δεν κοιτάμαι εάν πράγματι η ΑΟΖ είναι ή όχι κομμάτι της επικράτειας. Δεν το κάνουμε αυτό γιατί δεν μας ενδιαφέρει να μπούμε σε μία διαδικασία νομικής αντιπαράθεσης με τους γείτονες. Αυτή τη στιγμή επιδιώκουμε την ενίσχυση της Ελληνικής θέσης στην Αν. Μεσόγειο. Θεωρητικά πρέπει να διαμηνύεται προς όλες τις κατευθύνσεις ότι αυτό που δικαιούμαστε, την εκμετάλλευση των πόρων της Ελληνικής ΑΟΖ, θα γίνει πάση θυσία. Δεν μας νοιάζει αν δεχτούν χτυπήματα Ελληνικές δυνάμεις που βρίσκονται πάνω απο την Ελληνική ΑΟΖ, μας νοιάζει ότι μπορεί να χτυπηθούν Ελληνικές δυνάμεις, και αυτό απο μόνο του θα πρέπει να αρκεί ως αφετηρία για την ανάλογη απάντηση. 


Είναι όμως αποδεκτή μία τέτοια στάση για την Ελλάδα;


 Σίγουρα ναι. Ξανά και ξανά έχουμε υπογραμμίσει σαν χώρα την ανάγκη στήριξης του Διεθνούς Δικαίου και την αξιοποίηση των θεσμών του. Δεν διαθέτουμε όμως την πολυτέλεια για να εξετάσουμε το ζήτημα όπως του αρμόζει. Πρώτα απ’όλα η απέναντι μεριά δεν αναγνωρίζει το UNCLOS, πράγμα που δημιουργεί την ανάγκη δημιουργίας ενός νέου πλαισίου διαβουλεύσεων με αμοιβαίες δεσμεύσεις. Αρκεί να αναλογιστούμε τη πορεία των διερευνητικών επαφών για να καταλάβουμε τι μέλλει γενέσθαι και σε αυτό το υποθετικό σενάριο. Κατά δεύτερον, επικαλούμαστε και παλι ρυθμίσεις του Διεθνούς Δικαίου, το δικαίωμα στην αυτοάμυνα. Διακρίνεται λοιπόν μία δόλια προσπάθεια των γειτόνων να φανούν νόμιμοι αλλά και να περιορίσουν τα άρθρα που δεν τους συμφέρουν. 


 Θα είναι αναμενόμενες και πάλι οποιεσδήποτε διαμορφώσεις και ερμηνείες του Δικαίου από την Τουρκία αλλά φαίνεται ότι και η Ελληνική θέση στέκει ακέραια απέναντι σε κάθε διεστραμμένη ερμηνεία του. Μάλλον έχουμε επιβεβαιώσει τις τοποθετήσεις μας και μένει πια να τις υπερασπιστούμε και στην πράξη, εάν χρειαστεί.Ίσως τελικά μιλάμε πλέον για μία Ελλάδα χωρίς υπομονή και χωρίς περιθώρια διαλόγου.


Comments